Wethouder Bert van Alphen (Groen Links) van onder meer sociale zaken wil dat de gemeente op eigen kracht en met ingehuurde externe deskundigen mensen in de bijstand de weg wijst naar een bestaan als zelfstandig ondernemer. Deze aanpak zou effectiever zijn dan samenwerking met coöperaties en soortgelijke initiatieven. De Haagse sociaal ondernemer Jacques Giesbertz is het daarmee oneens.

Het voorgenomen beleid van wethouder Van Alphen is volkomen verkeerd. Onlogisch, niet duurzaam, slecht onderbouwd en compleet in strijd met moderne opvattingen over duurzaam samenwerken met sociale partners in de stad. Je zou van een wethouder van Groen Links toch anders verwachten.

Van Alphen is blijkbaar “overwegend positief” over het proefproject ‘Ondernemend uit de bijstand’, blijkt uit De Scheveningsche Courant van week 4, 2019. Dat is een mooie constatering. Het zeer grote aantal mensen met een bijstandsuitkering in Den Haag is een groot probleem. Het gaat om bijna 27.000 mensen.

De plannen om hier verandering in te brengen zijn ambitieus. Tot voor kort waren deze mensen zeer lastig te bereiken. Vorig jaar nodigde gemeente Den Haag burgers met een bijstandsuitkering uit om in theater De Vaillant eens kennis te maken met de verschillende initiatieven/coöperaties die juist deze doelgroep willen ondersteunen, zoals Eva, Soco Soco, Onzichtbaar Den Haag, Afripan en SVV Gilde Plus. De opkomst was bedroevend laag. Blijkbaar werkte deze top down benadering niet in 2018. Gaat een nieuw programma dat anders doen?

Ten eerste. De laatste twee jaar zijn er tal van onderzoeken verricht over de werk, werkgelegenheidsprogramma’s en ook over de werking van deze regeling ‘Ondernemend uit de bijstand’. Hoe duur waren die onderzoeken eigenlijk? Te vrezen valt ongeveer het budget dat de gemeente over had voor de coöperaties. Waarom zijn deze onderzoeken niet direct openbaar? Waarom worden de resultaten van dergelijke onderzoeken niet direct gedeeld met de coöperaties, zeker als daarom gevraagd wordt? Het fenomeen open overheid is blijkbaar nog een onbekende in de Haagse burelen.

Ten tweede de gemeente Den Haag koopt methoden en inzichten in bij onder meer TNO om arbeidsparticipatie te vergroten. Waarom worden deze methoden niet gedeeld met anderen, zoals de coöperaties, als daar om gevraagd wordt?

Ten derde, naast effectiviteit is ook efficiency van belang. Wat kost de begeleiding door de gemeente Den Haag eigenlijk? Zijn daar cijfers over bekend? Zo ja, kunnen die dan ook gedeeld worden zodat een eerlijk afweging tussen de individuele en het collectieve spoor gemaakt kan worden.

Ten vierde, de indruk bestaat dat de instroomkwaliteiten van de deelnemers van het individuele spoor hoger lager dan de kandidaten van de coöperaties.

Ten vijfde hebben de coöperaties overall minder tijd gehad dan de gemeente met hun eigen individuele spoor.

Ten zesde, maakte de gemeente en dus ook de deelnemers geen gebruik van het gratis workshopaanbod van bijvoorbeeld leer/werkgemeenschap SVV Gilde Plus. Over efficiency gesproken.

Ten zevende, iedereen geeft toe dat startende ondernemers, zeker als ze uit een bijstandssituatie komen er enorm veel baat bij hebben als ze regelmatig kunnen samenwerken en sparren met anderen ondernemers. En juist dat bieden de coöperaties. Anders gezegd kwalitatieve goede begeleiding door enthousiaste professionals en ondernemers voor een appel en een ei. Terwijl de gemeente zich in allerhande top down bochten moet wringen om haar eigen programma’s in de lucht te houden.

En zijn er nog meer redenen te bedenken om af te zien van dit beleid. Vooruit, de achtste, maar vast niet de laatste. De overheid schijnt burgerparticipatie, initiatieven van onderop, duurzame samenleving en zo meer te koesteren. Zelfs al zouden coöperaties iets minder effectief werken, wat ze niet doen, dan nog zou een moderne overheid alles op alles moeten zetten om de capaciteiten van hun eigen burgers en ondernemers optimaal te benutten in plaats van zelf het wiel telkens opnieuw uit te vinden of duur in te kopen.

Maar misschien is die wil er niet. Verschillende ambtenaren gaven een jaar geleden al te kennen dat de gemeente er meer voor voelde om kandidaten zelf te begeleiden. Onderzoeken door drie groepen studenten van de Haagse Hogeschool, begeleid door leden van SVV Gilde Plus, wordt gemakshalve niet vermeld.

Waar een wil is, is een weg. Hopelijk zijn de raadsleden wijs genoeg. Of zal een overall WOB verzoek als breekijzer moeten gaan fungeren?